Een kwestie van kiezen

Vormgever paul schumacher over opmaakkwesties

Zo lang als er vormgeving bestaat, zijn er debatten over lay-out-kwesties. Vormgever Paul Schumacher kreeg in de kranten- en tijdschriftenwereld te maken met de praktische en creatieve kanten van het paginastramien. 'Krantenontwerpers moeten vaker naar tijdschriften kijken.'
 
De meest bepalende factor van een mooi opgemaakte pagina is onzichtbaar: het stramien. Verguisd door de een, bejubeld door ander, maar algemeen geaccepteerd in kranten- en tijdschriftenland. Het stramien is er in oneindig veel varianten. Een goed stramien kan bergen werk besparen, maar er oersaai uitzien; een gevarieerd stramien kan een vormgever (en eindredacteur) tot wanhoop drijven en toch oogverblindend mooi zijn. Lang geleden bepaalde men de zetspiegel aan de hand van de Gulden Snede, een norm, gebaseerd op oude Griekse wijsheden, die voorzag in een enorme sloot snij- en staartwit. Zo'n paginaindeling wordt alleen nog gebruikt in nostalgische boeken; de rest van de wereld lijkt het principe vergeten. In tijdschriften is tegenwoordig alles geoorloofd en dat leidt tot prachtige typografische vondsten en lay-outs. In de publieksbladen gaan de vormgevers het experiment allang niet meer uit de weg en alleen de grootste zuurpruim vindt dat onacceptabel.
 
Eenheidsworst
Hoe gevarieerd ook, het stramien is ontstaan uit een behoefte aan houvast. De duidelijkste voorbeelden daarvan zijn te vinden in de krantenwereld, waar het gebruik van stramienen is genormaliseerd. Cebuco, de brancheorganisatie voor krantenuitgeverijen legde veel regels voor krantenopmaak vast in standaarden. Paul Schumacher, voormalig vormgever bij de dagbladen de Volkskrant en Dag en onlangs nog in het nieuws dankzij de LOF-prijs voor het tijdschrift Computable, weet er alles van. Schumacher: 'De gedachte om alles vast te leggen kwam niet zo zeer voort uit de wens van vormgevers,

Lees het hele report in Publish 5